Refleksja społeczno-polityczna Stanisława Szczepanowskiego (1846-1900) – inżyniera, ekonomisty, pisarza i publicysty zaliczanego do nurtu neomesjanizmu przełomu XIX i XX wieku stanowi próbę syntezy elementów romantycznych i pozytywistycznych w myśli polskiej. Jednym z istotnych komponentów tej syntezy jest konfrontacja dwóch (konkurencyjnych – zdaniem Szczepanowskiego) paradygmatów idei romantycznej – niemieckiego i polskiego. Typowy dla pierwszego z tych paradygmatów spekulatywno-estetyczny profil konceptualizacji rzeczywistości społeczno-kulturowej, zdefiniowany modelowo w twórczości Schillera i Goethego, znajduje tu swoją opozycję w charakterystycznym z kolei dla polskiej wykładni idei romantycznej profilu praktyczno-etycznym, którego szczególny wyraz stanowić ma cała tradycja mesjanistyczna. Celem referatu jest krytyczna rekonstrukcja i weryfikacja podstaw tej dziewiętnastowiecznej diagnozy filozoficzno-kulturowej i ocena zakresu jej aktualności.