Tekst główny Ojcze nasz Augusta Cieszkowskiego w opublikowanej pośmiertnie wersji zupełnej dzieła kończy się enigmatycznym dopiskiem: „w Busku 1836 r.”. Treść tej adnotacji stała się od połowy lat 90. XIX wieku źródłem szeregu spekulacji na temat faktycznej chronologii pracy Cieszkowskiego nad jego opus magnum, które za życia myśliciela ukazało drukiem dopiero w roku 1848, i to zaledwie w części – jako tom pierwszy planowanej wielotomowej całości. W kręgu czołowych badaczy i popularyzatorów myśli twórcy idei „historiozofii” wspomnianego okresu, skupionych głównie w środowisku poznańskim – do tego kręgu obok tłumacza i wydawcy dzieł filozofa, Augusta Cieszkowskiego syna, należeli później m.in. autorzy przedwojennych monografii poświęconych filozofii Cieszkowskiego: Adam Żółtowski i Antoni Roszkowski – utrwalił się pogląd, że Ojcze nasz jest dziełem genetycznie wcześniejszym od niemieckiego tekstu Prolegomenów do historiozofii z 1838 roku. Powojenna polska literatura przedmiotu przejęła ten pogląd (przynajmniej w pewnych jego aspektach) podnosząc hipotezę, na której pogląd ten się opiera, (a której, z powodu zniszczenia w 1939 roku całej niemal spuścizny rękopiśmiennej autora Ojcze nasz, nie można obecnie potwierdzić na drodze analizy źródłowej), do rangi pewnika. Sytuacja ta nie pozostała bez wpływu na utrwalony do chwili obecnej w historii filozofii polskiej sposób wyjaśniania zasadniczej relacji między głównymi dziełami filozoficznymi Cieszkowskiego – sposób, który zaciera lub przynajmniej marginalizuje kwestię ewolucji poglądów Cieszkowskiego w dekadzie oddzielającej pierwsze edycje wspomnianych dzieł. Stanowisko to jest do pewnego stopnia antytezą dominujących z kolei w zachodniej literaturze powojennej (ale także w analizach spod znaku polskiego marksizmu heglowskiego z lat 50. XX wieku) tendencji do przerysowywania zakresu tej ewolucji oraz jednoczesnego kwestionowania filozoficznego znaczenia Ojcze nasz i utożsamiania tej fazy twórczości autora Prolegomenów z rzekomym zwrotem w kierunku mistycyzmu religijnego, czy wręcz irracjonalizmu. Tekst proponowanego referatu zawiera krytyczną weryfikację obu tych linii interpretacyjnych. Celem wystąpienia jest wyeksponowanie roli pracy Bóg i palingeneza (z 1842 roku) w ewolucji całego systemu i zakwestionowanie trafności hipotezy sugerującej możliwość powstania Ojcze nasz Cieszkowskiego (lub jakiejś jego zwartej części, która zawierałaby koncepcję całości dzieła) jeszcze przed ukończeniem niemieckiej wersji Prolegomenów do historiozofii. W świetle zachowanych materiałów źródłowych hipoteza ta okazuje się pozbawiona wystarczających podstaw i wysoce ryzykowna teoretycznie.