Seminarium w roku akad. 2011/2012

Seminarium
Spór o wartość metafizyki.

Seminarium (zaprojektowane jako pierwsze z cyklu „Filozofia polska w tradycji europejskiej. Śladami wielkich sporów”) poświęcone będzie analizie zjawiska odmiennego od tych, które najczęściej przykuwają uwagę historyków filozofii. Jego przedmiotem będzie nie zespół idei, doktryna, czy system filozoficzny, lecz fenomen, w którym najlepiej się wyraża natura filozofowania - spór filozoficzny. Ten spór, którego przebieg śledzić będziemy w trakcie przyszłorocznych prac seminaryjnych, dotyczy naukowej wartości samej filozofii - „filozofii pierwszej”, czyli metafizyki - i ma decydujące znaczenie dla losów filozofii europejskiej (i polskiej) dwu ostatnich stuleci. Zbadamy więc najpierw wystąpienia Jana Śniadeckiego, filozofa, którego krytyka metafizyki zainicjowała w Polsce spór i wywołała reakcję obronną zwolenników myślenia metafizycznego, uprawianego w spekulatywnym stylu, charakterystycznym dla romantycznej epoki (Hoene-Wroński, Trentowski, Cieszkowski, Libelt). Przyjrzymy się następnie próbom zbudowania metafizyki „naukowej” podjętym przez tzw. pozytywistów (Ochorowicz) oraz pesymistycznym wnioskom płynącym z - budowanej na gruncie tej metafizyki - naturalistycznej filozofii społecznej i filozofii dziejów (Świętochowski, Gumplowicz). Zanalizujemy projekt tworzenia „metafizyki indukcyjnej” (Wartenberg) i rozważymy argumenty radykalnych jego krytyków (Mahrburg, Massonius). Zbadamy wreszcie rozmaite projekty budowania „indywidualnych systemów” metafizycznych i światopoglądowych, tworzone po pierwszej i drugiej wojnie światowej (Chwistek, S.I. Witkiewicz, T. Kotarbiński) i podejmiemy próbę oceny kondycji myślenia metafizycznego we współczesnej polskiej filozofii.
Seminarium przeznaczone jest dla studentów, magistrantów i doktorantów Instytutu Filozofii UW zainteresowanych badaniem dziejów polskiej myśli filozoficznej. Do udziału w seminarium zapraszam również pracowników naukowych reprezentujących zarówno Uniwersytet Warszawski, jak i inne ośrodki akademickie.

Kierownik
Zakładu Historii Filozofii Polskiej UW
prof. UW dr hab. Stanisław Pieróg